Mestcellen en het maag-darmkanaal

De darmen vormen het orgaan met het grootste contactoppervlak met de buitenwereld. Daarom bevinden zich daar van nature veel mestcellen.

Een belangrijke reden hiervoor is dat mestcellen grote hoeveelheden proteasen bevatten, die een belangrijke rol spelen bij de afweer tegen bacteriële en parasitaire infecties. Vooral bij parasitaire infecties neemt het aantal mestcellen in het darmslijmvlies sterk toe.

Alle omstandigheden die mestcelactivatie veroorzaken, kunnen leiden tot een verhoogde afgifte van histamine en andere mediatoren. Hierdoor kunnen uiteenlopende maag- en darmklachten ontstaan.

Bij een aanzienlijk deel van de patiënten met:

• het prikkelbaredarmsyndroom (PDS/IBS);
• functionele dyspepsie (reflux, indigestie en maagklachten);

wordt een verhoogde mestcelactivatie vastgesteld.

Invloed van darminfecties

Darminfecties tijdens de baby- of kinderjaren kunnen zowel bijdragen aan het ontstaan van MCAS als aan ernstigere maag- en darmklachten tijdens opflakkeringen van de ziekte.

Verhoogde darmdoorlaatbaarheid ("lekkende darm")

Mestcellen produceren onder andere chymase en metalloproteïnasen. Deze stoffen dragen bij aan een verhoogde darmdoorlaatbaarheid.

Een lekkende darm kan vervolgens opnieuw leiden tot meer histaminevrijzetting, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat.

Ook acute en chronische stress beïnvloeden de darmflora. Daardoor kunnen darmbacteriën ontstekingsreacties versterken. Bij patiënten met PDS die merken dat hun klachten door stress verergeren, spelen mestcellen volgens de tekst waarschijnlijk een belangrijke rol.

Blaasklachten

Ook bij onverklaarde urinewegklachten wordt vermoed dat mestcellen een rol spelen.

De mediatoren die door mestcellen worden vrijgegeven, met name histamine, kunnen de zenuwen van de blaas prikkelen en zo klachten van interstitiële cystitis of een overactieve blaas uitlokken.

Invloed van hormonen

Hormonen beïnvloeden de activiteit van mestcellen.

• Oestrogeen stimuleert de activatie van mestcellen.
• Progesteron werkt juist remmend.
• Testosteron heeft eveneens een stabiliserend effect op mestcellen.

Hierdoor kunnen klachten verergeren:

• rond de eisprong (ongeveer dag 14 van de menstruatiecyclus);
• vlak vóór de menstruatie;
• tijdens de menopauze, wanneer de progesteronspiegel daalt.

Bij mensen met een COMT-polymorfisme of andere oorzaken van oestrogeendominantie kunnen de klachten duidelijk ernstiger zijn.

 

Long COVID

Er wordt aangenomen dat een belangrijk deel van de klachten tijdens en na een coronavirusinfectie (Long COVID of post-COVID-syndroom) verband houdt met mestcelactivatie.

Door de verhoogde afgifte van onder andere:

• histamine;
• bradykinine;

kan zowel tijdens de acute infectie als nadien een langdurige ontstekingsreactie ontstaan of blijven bestaan.

Dit zou kunnen bijdragen aan langdurige restklachten en blijvende schade.

Ehlers-Danlossyndroom en POTS

Bij mensen met het Ehlers-Danlossyndroom (EDS) of gewrichtshypermobiliteit wordt mestcelactivatie relatief vaak gezien.

Daarnaast komen bij deze patiënten vaker voor:

• posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom (POTS);
• orthostatische hypotensie;
• een verhoogde hartslag bij rechtop staan.

het risico is hoger bij vrouwen die anticonceptiepillen gebruiken die drospirenon bevatten.

Bij patiënten die zowel MCAS als POTS hebben, hoeven de typische verschijnselen van lage bloeddruk of zwart worden voor de ogen bij het opstaan niet altijd aanwezig te zijn.

Bij hen wordt vaker een hyperadrenerge vorm van POTS gezien.

Meervoudige chemische overgevoeligheid

Veel vrouwen van middelbare leeftijd met MCAS melden een meervoudige chemische overgevoeligheid.

Zij reageren sterk op geuren van bijvoorbeeld:

• parfums;
• cosmetica;
• verzorgingsproducten;
• wasmiddelen;
• luchtverfrissers;
• schoonmaakmiddelen.

Deze blootstelling kan volgens de tekst leiden tot klachten zoals:

• kortademigheid;
• hoofdpijn;

waarschijnlijk als gevolg van mestcelactivatie.

Histamine-intolerantie

Alle aandoeningen die leiden tot:

• verhoogde darmdoorlaatbaarheid;
• chronische ontsteking;
• oxidatieve stress;

kunnen bijdragen aan mestcelactivatie, verhoogde histaminewaarden en uiteindelijk ook aan histamine-intolerantie.

Dermografisme (Darrier-teken)

Een veelvoorkomend lichamelijk kenmerk bij patiënten met MCAS is dermografisme, ook wel het Darrier-teken genoemd.

Wanneer met een stomp voorwerp over de huid van de rug of buik wordt gestreken, ontstaat eerst een witte streep.

Daarna verschijnen:

• roodheid;
• zwelling;
• soms zelfs blaasjes of galbulten.

Dit is een gevolg van plaatselijke activatie van mestcellen en de afgifte van histamine.